امام محمد بن علی باقر

این جزئیات با کمک هوش مصنوعی از متن انگلیسی ترجمه شده و در حال بازبینی است؛ متن معتبر، متن انگلیسی است.

1. امام پنجم شیعه؛ فرزند امام زین‌العابدین و ام عبدالله فاطمه، دختر امام حسن. او از سوی مادر از نسل حسن و از سوی پدر از نسل حسین است و او را هاشمی‌زاده‌ای در میان هاشمیان، علوی‌ای در میان علویان و فاطمی‌ای در میان فاطمیان خوانده‌اند (الارشاد شیخ مفید؛ اعیان الشیعه).
2. در مدینه در روز جمعه، 1 رجب 57 هجری قمری (677 میلادی) به دنیا آمد (دلائل الامامة؛ اعلام الوری)؛ برخی 3 صفر همان سال را گزارش کرده‌اند (بحارالانوار). او در کربلا کودک خردسالی بود (تاریخ یعقوبی) و در شمار اسیرانی که به کوفه و دمشق برده شدند نام برده شده است (مقاتل الطالبیین).
3. مدت‌ها پیش از تولد او، پیامبر او را محمد نامید و لقب باقر را به او داد، چنان‌که حدیث لوح و روایت جابر بن عبدالله انصاری بر آن گواهی می‌دهند (کفایة الاثر). یعقوبی می‌نویسد: او را باقر نامیدند زیرا دانش را شکافت (تاریخ یعقوبی). کنیه او ابوجعفر است (دلائل الامامة).
4. هنگامی که آیه اولی‌الامر (4:59) نازل شد، جابر از پیامبر پرسید آنان کیستند. پیامبر امامان پس از خود را نام برد، و چون به محمد بن علی رسید که در تورات باقر خوانده می‌شود، گفت: او را در پیری خواهی دید؛ چون او را دیدی، سلام مرا به او برسان (اعلام الوری طبرسی؛ ینابیع المودة قندوزی).
5. جابر در انتظار او ماند و در مسجد پیامبر فریاد می‌زد: «ای باقر العلم!» چون سرانجام محمد بن علی را که آن زمان نوجوان یا جوانی بود یافت، او را بوسید و سلام رسول خدا را به او رساند (الکافی 1:304 و 1:469-470).
6. امام سجاد او را ویژه گردانید؛ چون پسرش عمر از سبب آن پرسید، گفت امامت در نسل باقر خواهد ماند تا قائم ما قیام کند و جهان را از عدالت پر سازد: او امامی است و پدر امامان (کفایة الاثر). امامت او با شهادت پدرش در سال 95 هجری آغاز شد و نوزده سال به طول انجامید.
7. شیخ مفید می‌نویسد که او در دانش، پارسایی و جایگاه از برادرانش پیشی گرفت؛ اصحاب بازمانده پیامبر، تابعان برجسته و فقیهان سرشناس از او روایت کردند و بیش از هر فرزندزاده حسن و حسین پیش از او، دین، سنت پیامبر، قرآن و رفتار نیک از او آموخته شد (الارشاد).
8. در زمان او مکتب فقه، تفسیر و اخلاق شیعه شکل گرفت؛ جنبشی که او آغاز کرد در زمان پسرش امام صادق به اوج رسید (الارشاد؛ حیات فکری و سیاسی امامان شیعه اثر رسول جعفریان). آوازه دانش او به عراق و خراسان رسید؛ یکی از راویان دید که مردمان خراسان با پرسش‌هایشان گرد او حلقه زده بودند (الکافی 6:357).
9. محمد بن مسلم سی هزار حدیث از او روایت کرد (بحارالانوار) و جابر بن یزید جعفی هفتاد هزار (ائمه‌نا اثر دخیل). از شش فقیه برجسته سده‌های نخستین به شمارش شیعه، همه از اصحاب باقر و صادق بودند: زرارة بن اعین، معروف بن خربوذ، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار، محمد بن مسلم و برید بن معاویه عجلی (مناقب ابن شهرآشوب).
10. او قیاس را به عنوان منبع قانون رد کرد (وسائل الشیعه)، و گفت خوارج از نادانی به خطا رفتند، زیرا دین آسان‌گیرتر از آن است که آنان فهمیدند (جعفریان). ابن ندیم کتابی در تفسیر قرآن از او یاد می‌کند (الفهرست).
11. چون مردی ادعای کعب الاحبار را که کعبه هر بامداد به سوی بیت‌المقدس سجده می‌کند تکرار کرد، او گفت: تو و کعب هر دو بر خطایید، و خداوند بر روی زمین مکانی محبوب‌تر از کعبه نزد خود نیافریده است، چنان‌که زرارة بن اعین روایت می‌کند (بحارالانوار 46:354).
12. گزارش شده است که خلیفه عبدالملک بن مروان نخستین سکه‌ها را با کتیبه‌های اسلامی به پیشنهاد او ضرب کرد و سکه بیزانسی را جایگزین ساخت (اعیان الشیعه)؛ برخی پیشنهاد را به امام سجاد نسبت می‌دهند، یا می‌گویند باقر به دستور پدرش آن را انجام داد (العقد المنیر).
13. او زیارت عاشورا را به علقمه بن محمد حضرمی آموخت و به او گفت هر کس در روز عاشورا با آن به حسین سلام دهد، نزدیک یا دور، همانند فرشتگان به او سلام داده است (کامل الزیارات؛ مصباح المتهجد).
14. او درباره آیه اولی‌الامر (4:59) گفت: خداوند از آنان تنها ما را اراده کرده و مؤمنان را به اطاعت ما تا روز قیامت فرمان داده است (البرهان بحرانی). از او روایت شده که آیه مودت (42:23) به امامان معصوم اشاره دارد (الکافی 1:413).
15. دانشمندان سنی او را ستودند. ابن حجر هیتمی نوشت که او چنان گنج‌های پنهان دانش را آشکار کرد که او را باقر العلم خواندند (الصواعق المحرقة)؛ عبدالله بن عطا گفت هرگز دانشمندان را نزد کسی فروتن‌تر از نزد ابوجعفر ندید (تذکرة الخواص سبط ابن جوزی)؛ ذهبی گفت او دانش، عمل، وقار و امانت را در خود جمع کرده و شایسته خلافت بود (سیر اعلام النبلاء).
16. امامت او پنج خلیفه اموی را دربر گرفت، از ولید بن عبدالملک تا هشام بن عبدالملک که در خلافت او به شهادت رسید (تاریخ یعقوبی).
17. او در 7 ذی‌الحجه 114 هجری قمری (733 میلادی) درگذشت (فرق الشیعه نوبختی)؛ سال‌های دیگر نیز گزارش شده، از جمله 117 هجری. منابع در قاتل او اختلاف دارند: برخی هشام بن عبدالملک را نام می‌برند (المصباح کفعمی)، دیگران می‌گویند ابراهیم بن ولید او را مسموم کرد (دلائل الامامة؛ مناقب ابن شهرآشوب).
18. او در بقیع در کنار پدرش و امام حسن، عموی پدرش، به خاک سپرده شد (فرق الشیعه؛ الکافی؛ الارشاد؛ دلائل الامامة؛ اعلام الوری؛ تذکرة الخواص).
19. او هفت فرزند داشت، پنج پسر و دو دختر. همسرش ام‌فروه، دختر قاسم بن محمد، مادر امام جعفر صادق و عبدالله بود (الارشاد؛ اعلام الوری).