امام علی النقی هادی

این جزئیات با کمک هوش مصنوعی از متن انگلیسی ترجمه شده و در حال بازبینی است؛ متن معتبر، متن انگلیسی است.

1. او فرزند امام جواد و امام دهم شیعیان است. مادرش کنیزی به نام سمانه، یا سوسن بود (الارشاد از شیخ مفید؛ فرق الشیعه از نوبختی). کنیه‌اش ابوالحسن بود؛ کتاب‌های حدیث او را ابوالحسن الثالث می‌نامند، چون امام کاظم و امام رضا پیش از او این کنیه را داشته‌اند. او و پسرش عسکریین خوانده می‌شوند، زیرا خلفا آنان را در سامرا نگه داشتند.
2. در سربا، نزدیک مدینه، در میانه ذی‌الحجه 212 هجری (828 میلادی) به دنیا آمد، چنان‌که کلینی، شیخ مفید و شیخ طوسی ثبت کرده‌اند (الارشاد)؛ برخی گزارش‌ها 2 یا 5 رجب را می‌دهند (المصباح از کفعمی).
3. او در شهادت پدرش در 220 هجری (835 میلادی) امام شد و امامتش 34 سال به طول انجامید. امام جواد که به بغداد فراخوانده شده بود، پیش از شیعیان او را جانشین خود نامید و نوشته‌ای بر جای گذاشت تا هیچ شکی باقی نماند (الکافی). همه پیروان امام جواد جز چند تن او را پذیرفتند و مفید آن اجماع را دلیلی بر امامتش می‌شمارد (الارشاد؛ مناقب ابن شهرآشوب).
4. متوکل به فرزندان ابوطالب روی آورد: حرم امام حسین را ویران کرد، زمین را روی قبر شخم زد و زائرانش را مجازات کرد (مقاتل الطالبیین از ابوالفرج اصفهانی).
5. در 233 هجری (847-8 میلادی)، بر پایه گزارش‌هایی از پیوند مردم با امام، متوکل او را از مدینه به سامرا فراخواند (تذکرة الخواص از سبط ابن جوزی). امام نامه‌ای نوشته بود که تهمت‌های علیه خود را رد می‌کرد؛ خلیفه با نامه‌ای مؤدبانه پاسخ داد و از او خواست بیاید، که متن آن را کلینی و مفید حفظ کرده‌اند (الارشاد).
6. یحیی بن هرثمه، که برای آوردن او فرستاده شده بود، گزارش داد که مدینه از رفتن او به آشوب بود و اندوه و شکایت مردم به اندازه‌ای رسید که در شهر پیش از آن دیده نشده بود (تذکرة الخواص).
7. در نخستین روز حضورش در سامرا، متوکل او را در خان الصعالیک، یک کاروانسرا، نگه داشت و سپس به خانه‌ای منتقل کرد؛ صالح بن سعید این را برای خوار کردن او می‌دانست (الارشاد). او 20 سال و 9 ماه در سامرا زیر نظر زندگی کرد (الارشاد؛ تاریخ بغداد از خطیب بغدادی).
8. مفید می‌نویسد که خلیفه ظاهراً او را گرامی می‌داشت و در نهان علیه او توطئه می‌کرد و هیچ یک از توطئه‌هایش موفق نشد (الارشاد). متوکل می‌خواست او را درباری نشان دهد و جایگاهش را کم کند، در حالی که او را زیر مراقبت نگه می‌داشت (اعلام الوری).
9. خبرچینان به متوکل گفتند که خانه امام سلاح و نامه‌هایی از شیعیان را در خود دارد. سربازان او را تنها در اتاقی با کف شنی، در جامه‌ای پشمین، در حال قرائت قرآن یافتند و او را چنین نزد خلیفه آوردند که نشسته شراب می‌نوشید. چون شراب به او تعارف کردند، گفت که گوشت و خونش هرگز با آن آمیخته نشده است. چون از او خواستند شعر بخواند، ابیاتی درباره زورمندان خواند که از کاخ‌ها به گورها رفتند؛ خلیفه گریست و دستور داد شراب را بردارند و او را با احترام به خانه‌اش فرستاد (مروج الذهب از مسعودی؛ تذکرة الخواص).
10. زیارت جامعه کبیره، که برای هر یک از امامان، نزد قبورشان یا از دور، خوانده می‌شود، از او روایت شده است: او آن را به درخواست یکی از اصحاب به او آموخت (من لا یحضره الفقیه از شیخ صدوق؛ تهذیب الاحکام از شیخ طوسی)، از طریق موسی بن عبدالله نخعی. آغاز آن چنین است: سلام بر شما ای خاندان نبوت و جایگاه رسالت. علامه مجلسی آن را کامل‌ترین زیارت، از نزدیک یا دور، خوانده است (زاد المعاد).
11. در رساله‌ای بلند که ابن شعبه حرانی روایت کرده، قرآن را معیار سنجش حدیث قرار داد، همان متنی که هر گروه مسلمان به آن رجوع می‌کند (تحف العقول). هنگامی که اختلاف بر سر مخلوق یا قدیم بودن قرآن مسلمانان را تقسیم می‌کرد، به یکی از شیعیان نوشت که در آن به هیچ طرف نپیوندد (الامالی از شیخ صدوق).
12. بیش از 20 روایت از او تعالی خدا را از هر شباهتی به آفریده‌اش منزه می‌دارد، و رساله‌ای از او از قرآن آموزه امام صادق را توضیح می‌دهد: نه جبر و نه تفویض، بلکه امری میان آن دو (مسند الامام الهادی).
13. او شیعیان عراق، یمن، مصر و ایران را از طریق شبکه‌ای از وکلا هدایت می‌کرد که خمس جمع می‌کردند، نامه‌ها می‌بردند و پرسش‌ها را حل می‌کردند. عامل او علی بن جعفر همانی به دستور متوکل زندانی شد و پس از آزادی، امام به او گفت در مکه زندگی کند (اختیار معرفة الرجال از کشی).
14. او از غالیان تبری جست: محمد بن نصیر نمیری را که ادعا می‌کرد پیامبری است فرستاده از سوی او و از ربوبیت امام سخن می‌گفت، و فارس بن حاتم قزوینی را لعن کرد (فرق الشیعه از نوبختی؛ اختیار معرفة الرجال از کشی). درباره ابن بابا قمی نوشت که ادعا می‌کرد پیامبر او و باب اوست و شیطان او را گمراه کرده است.
15. شیخ طوسی بیش از 185 تن را می‌شمارد که با او درس خواندند یا از او روایت کردند. او به ابوحماد رازی گفت پرسش‌های دینی خود را به عبدالعظیم حسنی ببرد و سلام او را برساند (مستدرک الوسائل)، و عثمان بن سعید، که بعدها نخستین نایب امام مهدی شد، را موثق خواند (رجال طوسی).
16. مفید فرزندان او را امام حسن عسکری، حسین، محمد و دختری عایشه نام می‌برد (الارشاد)؛ ابن شهرآشوب دختری علیه نام می‌برد (مناقب). منابع دیگر جعفر را می‌افزایند که بعدها ادعای امامت کرد و کذاب خوانده می‌شود. مادر امام عسکری کنیز حدیث بود (الکافی؛ الارشاد)، که سلیل نیز خوانده می‌شود.
17. او در سامرا در رجب 254 هجری (868 میلادی)، در دوران معتز به شهادت رسید (الارشاد). برخی منابع 3 رجب را می‌دهند (فرق الشیعه)، برخی دیگر 25 یا 26 جمادی الثانی (کشف الغمه). بنا بر گزارش‌ها، معتز او را مسموم کرد (دلائل الامامة).
18. امام حسن عسکری و برخی از شیعیان در خانه‌اش بر او نماز گزاردند؛ سپس معتز دستور داد جنازه را پیش جمعیت گذاشتند و بر آن نماز خواند. عزاداران بر صورت خود زدند و جمعیت چنان بود که امام عسکری به سختی می‌توانست بگذرد. او در همان خانه‌ای در سامرا که نگه داشته شده بود به خاک سپرده شد (اثبات الوصیه از مسعودی؛ کشف الغمه).