امام محمد مهدی

این جزئیات با کمک هوش مصنوعی از متن انگلیسی ترجمه شده و در حال بازبینی است؛ متن معتبر، متن انگلیسی است.

1. او پسر امام حسن عسکری و دوازدهمین امام شیعه است: نجات‌دهندهٔ موعود که در باور شیعه زنده و پنهان است و قیام خواهد کرد تا زمین را از عدالت پر کند. او نام و کنیهٔ پیامبر را دارد، محمد و ابوالقاسم؛ چون روایات از بردن نامش نهی کرده‌اند، الکافی و کمال‌الدین آن را به حروف جدا نوشته‌اند: م-ح-م-د. او بیشتر با لقب‌های مهدی و قائم شناخته می‌شود (النجم الثاقب از نوری).
2. نام مادرش در روایت ولادتش نرجس است و نیز ریحانه، صیقل و سوسن (الغیبة از طوسی؛ اثبات الوصیة از مسعودی). در یک روایت کمال‌الدین او شاهزاده‌ای رومی بود؛ روایات دیگر فقط می‌گویند که او در خانهٔ حکیمه، دختر امام جواد، پرورش یافت (کمال‌الدین از شیخ صدوق).
3. در خانهٔ پدرش در سامرا، در سپیده‌دم 15 شعبان 255 هجری (869) زاده شد: تاریخی که کلینی، مسعودی، صدوق، مفید و طوسی از شیعه و ابن خلکان و ابن صباغ مالکی از سنی ذکر کرده‌اند (الکافی؛ کمال‌الدین؛ الارشاد). برخی گزارش‌ها 256 هجری یا ماه رمضان را می‌گویند. شیعه هر سال در 15 شعبان ولادت او را جشن می‌گیرد.
4. امام عسکری از عمه‌اش حکیمه خواست که شب 15 شعبان بماند، زیرا آن شب خدا حجت خود را بر زمین پدید می‌آورد. او شاهد ولادت بود و در روایتش نوزاد گواهی داد که خدایی جز خدا نیست و محمد فرستادهٔ اوست، سپس بر امیرالمؤمنین و هر امام تا پدرش درود فرستاد (کمال‌الدین از شیخ صدوق).
5. عباسیان از روایات می‌دانستند که دوازدهمین امام مهدی خواهد بود و خانهٔ امام عسکری را زیر نظر داشتند؛ معتمد قابله‌ها را فرستاد تا خانه‌های سادات، به‌ویژه خانهٔ او را بجویند (منتخب الاثر). پس ولادت پنهان نگاه داشته شد. امام سجاد گفت که قائم سنتی از ابراهیم دارد: ولادتی پنهان و کناره‌گیری از مردم (کمال‌الدین).
6. در زمان حیات پدرش چند شیعهٔ مورد اعتماد او را دیدند؛ مفید نام می‌برد از محمد بن اسماعیل بن موسی بن جعفر، حکیمه، ابوعلی بن مطهر، عمرو اهوازی و ابونصر طریف (الارشاد). امام عسکری او را به محمد بن عثمان عمری و حدود 40 تن دیگر نشان داد و گفت: این پس از من امام شما و جانشین من در میان شماست؛ از او فرمان برید و در دین خود ستیزه نکنید (منتخب الاثر؛ الغیبة از طوسی).
7. تاریخ‌نگاران سنی نیز ولادت پسر امام عسکری را ثبت کرده‌اند: ابن اثیر (الکامل فی التاریخ) و ابن خلکان (وفیات الاعیان). ابن طلحهٔ شافعی (مطالب السؤول) و ابن صباغ مالکی (الفصول المهمة) نیز او را همان مهدی موعود می‌دانند.
8. پیامبر گفت: مهدی از نسل من است، از فرزندان فاطمه (سنن ابی داود 4284، از ام سلمه). گفت: اگر از این زمان فقط یک روز بماند، خدا مردی از خاندان من برمی‌انگیزد که زمین را از عدالت پر کند چنان‌که از ستم پر شده باشد (سنن ابی داود 4283، از امام علی). و: مهدی از ما اهل بیت است (سنن ابن ماجه 4085، از امام علی).
9. چون امام عسکری در 260 هجری (874) درگذشت، پسرش که آن زمان 5 ساله بود امام شد. مأموران خلیفه خانه را مهر کردند، اموال را گرفتند، در جست‌وجوی پسر بودند و کنیزان را از نظر بارداری معاینه کردند و یکی را 2 سال زیر نظر نگاه داشتند (الکافی؛ کمال‌الدین). عمویش جعفر ادعای امامت و میراث کرد و مقامات را به جست‌وجوی خانه برانگیخت (الارشاد؛ کشف الغمة).
10. چون برخی شیعیان تردید کردند که امام عسکری جانشینی گذاشته است، امام به دست خود نوشت: خدا از زمان آدم سرپرستانی گماشته است؛ هرگاه نشانه‌ای ناپدید شود نشانهٔ دیگری پدید آید و هرگاه ستاره‌ای غروب کند ستارهٔ دیگری طلوع کند. خدا دین خود را باطل نکرده و پیوند میان خود و آفریده‌اش را نگسسته است و تا رستاخیز هرگز چنین نخواهد شد (الغیبة از طوسی).
11. غیبت صغری او از 260 هجری، یا از ولادتش در 255 هجری چنان‌که مفید (الارشاد) و طبرسی (اعلام الوری) می‌گویند، تا 329 هجری به درازا کشید. در آن، او فقط از طریق 4 نایب به شیعه می‌رسید که هر یک به فرمان او توسط نایب پیشین تعیین می‌شد و پرسش‌های اعتقادی و فقهی و وجوهات آنان را به او و پاسخ‌هایش را بازمی‌گرداند.
12. 4 نایب عبارت بودند از عثمان بن سعید عمری که به روغن‌فروشی می‌پرداخت و آنچه شیعه می‌فرستاد در ظرف‌های روغن می‌برد؛ پسرش محمد بن عثمان که با نامهٔ امام در هنگام مرگ پدر تعیین شد؛ حسین بن روح نوبختی از 305 هجری؛ و علی بن محمد سمری از 326 تا 329 هجری (الغیبة از طوسی؛ کمال‌الدین). امام عسکری گفته بود: عمری و پسرش هر دو امین‌اند؛ هر چه برسانند یا بگویند از من است (الغیبة از طوسی).
13. دیگران به دروغ ادعای نیابت او کردند، از جمله محمد بن نصیر نمیری و محمد بن علی شلمغانی؛ آنان رد و نفرین شدند (الغیبة از طوسی).
14. چند روز پیش از مرگ سمری، نامه‌ای از امام آمد: در 6 روز خواهی مرد؛ کارهایت را تمام کن و جانشین تعیین نکن، زیرا غیبت دوم اکنون آغاز شده است و تا خدا اجازه ندهد ظهور نخواهد بود (کمال‌الدین؛ کشف الغمة). سمری در 15 شعبان 329 هجری (941) درگذشت و غیبت کبری آغاز شد؛ صدوق و طبرسی مرگ او را در 318 هجری می‌دانند (کمال‌الدین).
15. از فرقه‌هایی که پس از امام عسکری پدید آمدند، شیخ مفید در 373 هجری نوشت که فقط امامیهٔ دوازده‌امامی باقی ماند: کسانی که به امامت پسر حسن، هم‌نام پیامبر، معتقدند و به زندگانی او تا قیامش با شمشیر یقین دارند (الفصول المختارة از شریف مرتضی).
16. پیش از غیبت در سامرا می‌زیست و در سرداب خانهٔ پدرش عبادت می‌کرد، جایی که اغلب دیده می‌شد (کمال‌الدین)؛ شیعه آن مکان را به همین سبب گرامی می‌دارد. ادعای ابن قیم و ابن خلدون که شیعه باور دارد او در سرداب زندگی می‌کند و از آن بیرون خواهد آمد در کتاب‌های شیعه یافت نمی‌شود (المنار المنیف از ابن قیم).
17. امام سجاد گفت که قائم سنتی از آدم و نوح دارد: عمری دراز (کمال‌الدین). امام حسن گفت که خدا عمر نهمین از نسل برادرش حسین را دراز خواهد کرد، سپس او را به‌صورت جوانی کمتر از 40 ساله بیرون خواهد آورد (کمال‌الدین).
18. روایات می‌گویند او در ذی طوی ظاهر خواهد شد و با 313 یار به مکه خواهد رفت، جایی که میان رکن حجرالاسود و مقام ابراهیم با او بیعت خواهند کرد (الغیبة از نعمانی)، و کوفه مرکز حکومت او خواهد بود (بحارالانوار).
19. تفسیر شیعه حکومت او را در قرآن می‌خواند: یک روایت می‌گوید بندگان شایسته‌ای که زمین را به ارث می‌برند (21:105) مهدی و یاران او هستند (تأویل الآیات الظاهرة)؛ طبرسی با استناد به امام سجاد و امام صادق وعدهٔ خدا را که مؤمنان را در زمین جانشین می‌کند (24:55) بر اهل بیت پس از قیام مهدی تطبیق می‌دهد (مجمع البیان)؛ و دربارهٔ برای هر قومی راهنمایی است (13:7)، امام صادق گفت که در هر عصر امامی از خاندان هست که مردم را به آنچه فرستادهٔ خدا آورد راه می‌نماید (بحارالانوار).
20. زیارت آل یاسین که در نامه‌ای از امام به ابوجعفر حمیری در سال‌های آخر غیبت صغری به شیعه رسید، شناخته‌شده‌ترین سلام به اوست؛ با سلام بر خاندان یاسین آغاز می‌شود که به خاندان پیامبر خوانده شده است (الاحتجاج از طبرسی؛ بحارالانوار).